بیماریهای ارتوپدی، اسکلتی ، عضلانی -شکستگی-آسیب های ماهیچه و رباط و مفصل-ناهنجاری های مادرزادی اطفال
ازمیان سلولهای بنیادی نوع مزانشیمی ان که به داشتن توانایی تمایز به استخوان و غضروف معروف است از مزایایی برخوردار است که موجب شده در استفاده برای مقاصد درمانی مناسب شناخته شود.
دسترسی اسان به این سلولها و قابلیت تکثیر فراوان انها در محیط کشت را از جمله مزایای این نوع سلولهای بنیادی می باشد. با وجود ناشناخته های بسیار درباره عملکرد این سلول ها ، نمی توان از آزمایش های بالینی آن صرف نظر کرد به همین علت لازم است متخصصان علوم بالینی و ارتوپدی کشور در این زمینه با یکدیگر همکاری داشته باشند.
عضو هیئت علمی پژوهشکده رویان با اشاره به اینکه هم اکنون تعدادی از متخصصان ارتوپدی با اگاهی از ارزش و توان درمانی سلول های بنیادی مزانشیمی با پژوهشکده رویان همکاری دارند تصریح کرد : لازم است این آزمایش های بالینی با همکاری تعداد بیشتری از متخصصان ارتوپدی گسترش یابد تا پس از کسب نتایج مناسب ، این روش به عنوان درمانی معمول و استاندارد شناخته شود.
در همایش یک روزه کاربرد سلولهای بنیادی مزانشیمی در ارتوپدی ضمن گرامیداشت یاد و خاطره دکتر سعید کاظمی اشتیانی بنیان گذار و رئیس سابق پژوهشکده رویان ، تلاش می شود سلولهای بنیادی مزانشیمی به عنوان ابزاری مناسب برای بازسازی بافت های استخوان و غضروف معرفی شود.
در این همایش متخصصان علوم پایه، سلولهای بنیادی و کاربرد ان را معرفی و متخصصان علوم بالینی (ارتوپد) ، نتایج ازمایش های انجام شده با سلولهای بنیادی را در مواردی مانند آرتروز ، جوش نخوردن استخوان ها و افزایش طول استخوان و قد بیمار ارائه می کنند.
پروتز جایگزین اندام یا قسمت از دست رفته اندام میشود که میتواند جنبه زیبایی و جنبه عملکردی داشته باشد مانند پروتز زیر زانو (در قطع پا از محل زیر زانو یا پروتز انگشت و ...) که تقسیمبندی خاص خود را دارد.پروتزها با قالبگیری از باقیمانده اندام تهیه می شوند و به صورت کلی متشکل از سوکت ( قسمتی که باقیمانده اندام در آن قرار می گیرد )، قطعات و آدابتورها و ترمینال دیوایس ( بخش انتهایی مانند پنجه پا یا پنجه دست )می باشد.
فتق دیسک بین مهرهای (به انگلیسی: Intervertebral Disc Herniation): هر دیسک از دو قسمت تشکیل شدهاست.یک قسمت محیطی بنام آنولوس فیبروزوس (Anolous Fibrosus) و یک قسمت مرکزی بنام هسته دیسک یا نوکلئوس پالپوزوس (Nucleous Pulposus).دیسک های بین مهره ای انعطاف پذیر بوده و هر دیسک بین دو مهره قرار می گیرد.
کشیدگی-پیچ خوردگی و فشار به ناحیه کمر که به عناصر پشتی ستون فقرات آسیب وارد میکند میتواند به دیسک یا دیسکهای بین مهرهای که در جلو بین دو جسم مهرهای قرار میگیرد نیز صدمه وارد کند.هر دو قسمت محیطی و مرکزی دیسک آسیب پذیرند ولی اصطلاح فتق زمانی کاربرد دارد که قسمت مرکزی دچار آسیب شدید گردد که در این موارد فتق, با پارگی قسمت محیطی نیز همراه است.
آسیبهای خفیف دیسک معمولا درد موضعی ایجاد میکنند که میتواند به علت صدمه قسمت محیطی دیسک باشد و یا به علت التهاب هسته دیسک که هنوز به مرحله فتق نرسیده ولی به علت فشار ثانویه به اطراف درجاتی از درد را ایجاد کند.این حالت آسیب جدی محسوب نمیشود,مگر اینکه با ادامه نیروهای غیرطبیعی باعث ازهم گسیختگی لایه محیطی و بیرون زدگی هسته دیسک و فشار به رباط طولی پشتی, نخاع و اعصاب نخاعی گردد و با توجه به میزان فشار به ریشههای عصبی حالات متفاوتی از درد را ایجاد میکند.
درصورت فشار به ریشههای عصبی در ناحیه کمر به علت فتق دیسک,درد انتشاری یا درد رادیکولار(Radicular Pain)ایجاد میگردد که میتواند تا کل اندام تحتانی امتداد یابد.البته چون در ناحیه کمر دیسکهای L۴-L۵ و L۵-S۱ بیشتر تحت فشار قرار میگیرند بنابراین بیشتر درد عصب سیاتیک که مربوط به پشت اندام تحتانی است بوجود میآید. دردهای رادیکولار همچون سیاتیک با خم کردن ستون فقرات,نشستن,انجام فعالیت,سرفه و عطسه افزایش و با استراحت کاهش مییابد.
اگر علائم فتق دیسک شدید نباشد با درمان محافظهکارانه که میتواند درمان دارویی,استراحت و فیزیوتراپی باشد تا حد زیادی مشکل بیمار را برطرف کرد ولی اگر شدت علائم خیلی زیاد باشد و با MRI و میلوگرافی نیز تائید گردد نیاز به عمل جراحی دارد.
بیمارانی که تحت عمل جراحی قرار میگیرند معمولا دو دستهاند: یا درجاتی از آسیب عصبی قبل از عمل ایجاد شده بود و یا فاقد این حالت بودند که باید بعد از عمل جراحی تحت درمان تکمیلی فیزیوتراپی قرار گیرند;به خصوص بیمارانی که قبل از عمل درجاتی از صدمه عصبی ایجاد شده بود.
| |||||||||||||||||||||
-بطن عضله
-تاندون عضله
-محل اتصال تاندون-عضله
-محل اتصال تاندون به استخوان
استرین یا کشیدگی, بیشتر به علت نیروی کششی بیشتر از حد واحد عضلانی-تاندونی ایجاد می گردد.گاهی انقباض شدید عضله ای که در برابر یک مقاومت بالا قرار می گیرد منجر به کشیدگی می گردد.
-درجه 1:میزان آسیب و درد کم بوده و تورم عضله خفیف است.
درجه 2:آسیب متوسط بوده و بنابراین درد و تورم وجود دارد. خونریزی بافتی ایجاد می شود.
درجه3:پارگی بافتی که همراه با خونریزی است.فرد درد شدیدی را در لحظه آسیب حس می کند.تاندون عضله دوسر بازویی و تاندون آشیل دو محل شایع پارگی هستند.
1-کاربرد اصل PRICE در موارد کشیدگی های عضلانی,اصل PRICE همانند پیچ خوردگی کاربرد دارد.اصل PRICE با هدف کاهش درد,کم کردن ادم بافتی و ترمیم سریعتر بافت عضلانی-تاندونی به کار می رود که به ترتیب معرف موارد زیرند:
-محافظت(Protection) از بافت آسیب دیده
-استراحت(Rest)
-یخ گذاری(Icing)
-فشار(Compression)
بالا نگه داشتن(Elevation) عضو آسیب دیده
استفاده از یخ و فشار در مرحله اولیه و حاد آسیب(Cold Compression Therapy) یک عامل مهم جهت کاهش خونریزی, التهاب و درد به هنگام کشیدگی عضلانی و یا موارد پیچ خوردگی است.
2-درمان دارویی
3-فیزیوتراپی جهت کاهش درد٫تورم,تقویت عضلات و پیشگیری از آسیب مجدد
4-انجام جراحی به ویژه در ارتباط با پارگی های کامل.
پیچخوردگی (به انگلیسی: Sprain) به هرگونه آسیب در ساختار رباطها گفته میشود.شدت آسیب ها سه درجه دارد که شامل:
درجه 1:در این حالت میزان آسیب خفیف بوده و بی ثباتی در مفصل وجود ندارد.
درجه2:به علت پارگی متوسطی که ایجاد شده است به میزانی بی ثباتی وجود دارد ولی زیاد نیست.خونریزی در مفصل دیده می شود.
درجه 3:این حالت یعنی پارگی کامل است و معمولا بی ثباتی در مفصل وجود دارد.خونریزی در مفصل شدیدتر است.
1-اصل PRICE در پیچ خوردگی ها به کار می رود که شامل موارد زیر است:
2-درمان دارویی جهت کاهش درد و التهاب
3-درمان فیزیوتراپی
4-درمان جراحی.در بعضی از موارد به خصوص در افراد ورزشکار ممکن است به جراحی نیاز داشته باشند.
مهمترین دلایل کمر درد عبارتنداز:
دردهای مکانیکی شایعترین علت کمردرد می باشند.
90% دردهای کمری از نوع مکانیکال است.بسیاری از از این اختلالات مکانیکال نیز در قسمت پایینی فقرات کمری ایجاد می شود.درحقیقت ناحیه کمری-خاجی(Lumbosacral)عامل بیشترین دردهای کمری است.
مهمترین علل دردهای مکانیکی ناحیه کمر عبارتنداز:
-درمان دارویی طبق نظر متخصص مربوطه با توجه به علت کمردرد
-درمان فیزیوتراپی که بیشتر در ارتباط با دردهای مکانیکی کاربرد دارد
-کنترل فعالیت های روزمره جهت کاهش درد وپیشگیری از دردهای کمری
-درمان جراحی که در آسیب های شدید مطرح می گردد.زمانیکه درد بیمار خیلی زیاد باشد و بیمار به درمان های فوق پاسخ ندهد ممکن است جراحی صورت گیرد.
عواملی که باعث پای ضربدری یا ژنووالگوم می گردند عبارتنداز:
-عدم هماهنگی در صفحه رشد(در کودکان)
-بیماریی های که باعث کاهش ماده معدنی استخوان می شوند(مثلا بیماری راشیتیسم)
- به دنبال ضربات وارده(به ویژه به صفحه رشد)
-آرتروز (استئوآرتریت)
-پارگی رباطهای زانو
-آرتریت روماتویید
-شکستگی های انتهایی استخوان ران که بد جوش خورده اند.
-شکستگی قسمت فوقانی استخوان درشت نی(به علت بد جوش خوردن)
پای ضربدری خوش خیم در کودکان در سنین سه تا پنج سالگی شایع است.پای ضربدری(والگوس زانو) در این کودکان غالبا با کف پای صاف همراه است و می توان این حالت را با کفش طبی اصلاح کرد,در اکثر موارد این تغییر شکل تا شش سالگی اصلاح می گردد.البته بهتر است که یک بررسی از جهت اینکه بیماری خاصی وجود ندارد به عمل آید.
| کژپشتی | |
| رادیوگرافی از یک کژپشتی | |
اگر در یک فرد سالم ستون مهرهها را از روبرو یا پشت نگاه کنید به صورت یک خط راست دیده میشود. بیماری کَژپُشتی یا اسکولیوز (به انگلیسی: scoliosis) انحراف جانبی ستون مهرهها (به راست یا چپ) می تواند به علت ناهنجاری مادرزادی (مثلا نوروفیبروماتوز) یا اسکولیوز اکتسابی(مثلا بیماری راشیتیسم) ایجاد شود.
اختلال در عملکرد عضلات که میوپاتی خوانده می شود به نوع خاصی از اسکولیوز منجر می شود که به آن اسکولیوز میوپاتیک می گویند(Myopathic Scoliosis ).دیستروفی های عضلانی جزو این گروه قرار می گیرند.
ممکن است اسکولیوز به علت اختلال عملکرد عصب ایجاد شود که بنام اسکولیوز نوروپاتیک(Neuropathic Scoliosis) معروف است.
مسئله مهمی که باید در انحراف جانبی ستون فقرات توجه داشته باشیم این است که جهت حرکت زواید خاری (به انگلیسی: Spinous Proceess) به سمت تقعر می باشد درحالیکه دنده ها و جسم مهره ها برخلاف زواید خاری چرخشی به طرف تحدب دارند.این پدیده(چرخش دنده ها به سمت تحدب)باعث ایجاد برجستگی در سمت تحدب می گردد و اصطلاح انگلیسی آن Posterior Hump می باشد.
به هرگونه انحراف ستون فقرات کژپشتی میگویند که به دو صورت C Type و S Type وجود دارد. در نوع C یک قوس و در نوع S دو قوس غیرنرمال ایجاد میشود.میزان قوس در افراد مبتلا به این بیماری متفاوت میباشد که خود این مسئله نوعی از درجه بندی را ایجاد میکند. در کژپشتی به دلیل عدم قرینگی و غیرطبیعی بودن ستون فقرات,نیروها ی وارده به آن حتی درصورت طبیعی بودن باعث فشار به عضلات, رباطها, دیسکهای بین مهرهای و مفاصل بین مهرهای پشتی[۱] میگردد و درنتیجه منجربه تشدید درد در ستون فقرات به خصوص ناحیه کمر میشود.
البته کژپشتی به دو صورت غیرساختمانی (Mobile) و ساختمانی (Fixed) وجود دارد که طبقه بندی دیگری در ارتباط با این بیماری است که جهت نوع درمان مهم است.در نوع غیرساختمانی که برگشت پذیر نیز خوانده میشود درصورت خم کردن تنه به جلو و یا دراز کشیدن اصلاح میشود. وضعیتهای نادرست, کمردردها ی شدید به خصوص فتق دیسک, برخی از تومورها و اختلاف طول اندامها میتوانند این حالت را ایجاد کنند. در نوع ساختمانی برخلاف نوع غیرساختمانی در حالت خم شدن به جلو انحراف و قوس ازبین نمیرود. اسکولیوز ساختمانی به دلیل نقص عضو, برخی از بیماریهای عضلانی, بعضی از ناهنجاریها ی مادرزادی ,بیماریهای عصبی (فلج مغزی ,پولیومیلبت ,سیرنگومیلی و...) و گهگاه به دلایل ناشناخته[۲] در کودکان, نوجوانان و جوانان به وجود میآید.
کژپشتی با توجه به نوع آن, میزان انحراف, سن بیمار و... نیاز به وسایل کمکی, فیزیوتراپی و یا عمل جراحی دارد.
این بیماری که بیشتر در دختران نوجوان پدید میآید علل مختلفی دارد که شایعترین آن کژپشتی ناشناخته (idiopathic Scoliosis) میباشد.
درمان این بیماری به دو روش میباشد: درمان جراحی و درمان غیر جراحی که درمان غیر جراحی شامل فیزیوتراپی و بریس میباشد.
بیمارانی که نیاز به عمل جراحی دارند شامل:
-اگر در سن رشد میزان انحراف بیشتر از 40 درجه باشد
-اگر انحراف جانبی در سنین رشدی به صورت پیشرونده ادامه یابد
-اگر بیشتر از 50 درجه پس از پایان رشد باشد
| گوژپشتی | |
گوژپُشتی (با نام علمی کیفوز یا کایفوزیس، Kyphosis) گونهای نقص است که در آن ستون فقرات به علل مختلف مادرزادی یا اکتسابی دچار افزایش قوس غیر طبیعی در ناحیه سینهای (توراسیک) میشود. البته گوژپشتی در ناحیه گردنی یا کمری هم ممکن است به وجود آید اما معمول میزان آن به اندازهای نیست که سبب از بین رفتن کامل لوردوز گردنی و کمری شود لذا این واژه بیشتر برای ناحیه سینهای کاربرد دارد.
در برخی از افراد ممکن است میزان آن به اندازهای کم باشد که با ورزش رفع شود اما در مواردی که مقدار آن در رادیوگرافی ستون فقرات کمتر از ۴۰ درجه باشد با کمک ارتز (معمولا ارتز یا بریس میلواکی) در قبل از سن بلوغ قابل رفع است در حالتی که میزان قوس بیشتر از ۴۰ درجه باشد یا در زمان مراجعه بیمار بالغ باشد معمولا تنها راه درمان قطعی عمل جراحی است.
| |||||||||||||||||||||
کاوپُشتی (Lordosis) اصطلاحی پزشکی است که انحنا به تو در بخشی از ستون مهرههای بدن را توصیف میکند.
به عبارت دیگر کاوپشتی افزایش نابهنجار گودی کمر در ستون مهرهها است.
| |||||||||||||||||||||
پوکی استخوان یا استئوپورز که بیماری خاموش نیز نامیده میشود ٬ به وضعیتی گفته میشود که تراکم بافتهای استخوانی کمتر میشود.در شرایط طبیعی استخوان همیشه در حال ساخت و تخریب است اما در پوکی استخوان تخریب بیشتر از ساخت میشود.در واقع در پوکی استخوان بافتهای استخوانی از لحاظ کمیت تغییر میکنند و کیفیت آنها تغییری نمیکند.در این شرایط استخوان به راحتی و حتی بر اثر وزن شخص خودبهخودی شکسته میشود که این شکستگیها بیشتر در قسمتهای مچ دست ٬ ران و مهرهها بروز میکند
این بیماری در دوران یائسگی زنان بسیار شایع است زیرا در این دوران استروژن بسیار در بدن زنان کم میشود.همچنین کمبود مواد معدنی مانند کلسیم ٬ پروتئین و ویتامین دی و مصرف بیش از اندازه کافئین و استعمال دخانیات مانند سیگار باعث پوکی استخوان میشود.در شرایط کمبود مواد معدنی در رژیم غذایی بدن این کمبود را بافتهای استخوانی میگیرد و این کار در طول زمان باعث فقر استخوانها از لحاظ مواد معدنی و در نتیجه پوکی استخوان میگردد.همچنین با بالا رفتن سن تخریب بافت استخوانی بیش از ساخت آن میشود و با گذشت زمان و در دوران کهنسالی این عارضه بروز میکند.برخی از بیماریها مثل پرکاری تیروئید، کم کاری غدد جنسی ، آرتریت روماتوئید ٬ بیماری کوشینگ و دیابت و مصرف برخی داروها مثل کورتن و لووتیروکسین ٬فورزماید ٬ هپارین ٬فنیتوئین نیز در طول زمان باعث پوکی استخوان میگردند.عوامل دیگری نیز مثل کم تحرکی یا کمبود وزن بیش از ۱۰٪ نسبت به وزن دوران جوانی یا بیامآی کمتر از ۱۹ ٬عوامل وراثتی و اعتیاد به الکل باعث پوکی استخوان هستند.
معمولا این بیماری در اوایل خود علایمی ندارد تا اینکه سبب شکستگی میشود و به همین سبب به بیماری خاموش معروف است.اما در مراحلی علایمی مانند کمر درد ٬ قوز پشت از علائم آن است.تنها راه فهمیدن این بیماری اشعه ایکس و تراکم سنجی استخوانها میباشد.
علت اصلی آن کمبود ویتامین D (عدم استفاده از اشعه آفتاب در ایران) است. سوء تغذیه و کمبود کلسیم یا فسفر، اختلالات آنزیمی ارثی (بیماران مقاوم به ویتامین دی)، و یا بیماریهایی نظیر امراض متابولیکی کبد، نارسایی مزمن کلیه، مصرف بعضی داروها از جمله داروهای ضد صرع، سندرمهای سوءجذب مانند سلیاک و سرطانها سایر علل نرمی استخوان هستند.
در این بیماری به علت عدم کلسیفیه شدن صحیح بافت استخوان، شکل و استحکام استخوان طبیعی نیست. «استئومالاسی»، مشابه بیماری راشیتیسم کودکان است. البته در سنین بالا، صفحه رشد استخوانها بسته میشود لذا استئومالاسی برخلاف راشیتیسم بر روی صفحه رشد و رشد طولی استخوانهای دراز اثری ندارد.
بیماری در خانمها نسبت به آقایان و در زمستان و اوایل بهار شایعتر است.
شروع بیماری با کمردرد و دردهای اندامها است. سپس شکستگی کاذب، پوک شدگی استخوانها، ضعف عضلانی و دردهای عضلانی و مفصلی. در بلند مدت ممکن است در ستون فقرات انحراف و قوز (کیفوز) ویا لوردوز و در استخوانهای دراز کمانی شدن داشته باشیم.
علائم رادیولوژیک نرمی استخوان به صورت تغییر شکل مهره های ستون فقرات، استخوان لگن، استخوان ران و کتف و شکستگیهای کاذب مشخص میشود. این علائم معمولاً در مراحل پیشرفته بیماری دیده میشوند. کاهش معنیدار در میزان کلسیم (Ca)، فسفر (P)، افزایش آلکالن فسفاتاز (ALKP)، پاراتورمون سرم (PTH) نسبت به دامنه طبیعی.
درمان استئومالاسی مصرف خوراکی کلسی تریول و کلسیم و یا تزریق عضلانی ویتامینD میباشد. مصرف لبنیات و سبزیجات و ورزش توصیه میشود.
به لیزخوردن یا لغزش مهره بالایی بر روی مهره پایینی اسپوندیلولیستزیس میگویند که چهار درجه دارد. درجه چهار شدیدترین حالت میباشد و نیاز به عمل جراحی دارد. شایعترین حالت لیزخوردگی در ستون فقرات, حرکت مهره پنجم کمر(L5) بر روی مهره خاجی یا ساکروم (S1) میباشد. عواملی چون فشار شدید,شکستگی ها,تومورها,برخی از عوامل مادرزادی و یا تغییرات تخریبی در ناحیه پشتی مهرهها میتوانند باعث بروز این حالت شوند.لیزخوردگیها به خصوص درجات شدید آن باعث فشار به عناصر عصبی نخاع میگردند. درجات پایین لیزخوردگی به درمان محافظهکارانه جواب میدهد و فیزیوتراپی در این زمینه موثر است.انجام تمریناتی که باعث افزایش ثبات ستون فقرات میگردند و تحت عنوان تمرینات ثباتدهنده معروف اند با توجه به وضعیت بیماربسیار کمک کننده میباشند.هدف اصلی از انجام این گونه تمرینات, تقویت عضلات عمقی ستون فقرات میباشد که نوع تمرینات و شدت آن ازطریق فیزیوتراپیست کنترل میشود.
| |||||||||||||||||||||
در تعریفی دیگر ستبراستخوانی یکی از وضعیتهای پزشکی است که در آن تشکیل استخوان تازه زیرضریعی رخ میدهد.
چماقی شدنانگشتان دست و پا در نتیجه باد کردن بافتهای نرم از رایجترین انواع ستبراستخوانی است. ستبراستخوانی را معمولاً با بیماری گریو مرتبط میدانند ولی احتمالاً پرکاری تیروئیدو سرطان خون نیز با آن مرتبط است. درمان مؤثری برای بیماری ستبراستخوانی یافت نشدهاست.
این عوامل شامل موارد زیرند:
1-افزایش درد به هنگام راه رفتن
2-درد ناحیه کمر و اندام تحتانی
3-در بسیاری از بیماران درد ساق پاها شایع است
4-معمولا شدت درد به هنگام صاف کردن تنه افزایش می یابد
5-کاهش میزان درد به هنگام خم کردن ستون فقرات.در این وضعیت(خم کردن تنه به طرف جلو) فشار از روی ریشه های اعصاب نخاعی برداشته می شود و به همین دلیل درد کاهش می یابد.
بیماری ازگود اشلاتر (به انگلیسی: Osgood-Schlatter disease) یک بیماری مربوط به اسخوانسازی بیشازحد طبیعی در ناحیه برجستگی استخوان درشت نی است.معمولا بیماران از درد ناحیه مربوطه شاکی هستند.
بیماری ازگود اشلاتر در پسران و دختران یازده تا پانزده سال اتفاق می افتد.بیماری در پسران شیوع بیشتری نسبت به دخترها دارد.این بیماری با سطح فعالیت های فرد ارتباط دارد.در ورزشکاران شیوع بیماری به علت بالا بودن میزان فعالیت فرد بیشتر از افراد غیر ورزشکار است.
علت بیماری به طور دقیق مشخص نیست اما می تواند در ارتباط با رشد سریع اسخوان و ضربات باشد.در اکثر موارد مرحله ای از رشد سریع استخوانی پیش از شروع بیماری وجود دارد.
با توجه به اینکه تاندون عضله چهارسر ران که تاندون پاتلار نامیده می شود به برجستگی استخوان درشت نی اتصال می یابد کشش های تاندون پاتلار(مثلا به علت انقباض های شدید عضلات چهارسر)به ویژه در قسمت انتهایی آن به برجستگی درشت نی انتقال می یابد و باعث افزایش استخوان سازی در این نواحی می شود.استخوان سازی می تواند در قسمت پشت تاندون پاتلار نیز ایجاد گردد.
-وجود درد در قسمت جلوی زانو
-برجستگی بیشتر از حد معمول در ناحیه برجستگی استخوان درشت نی
-حساسیت به لمس در ناحیه برجستگی استخوان درشت نی
-درد با فعالیت تشدید و با استراحت کاهش می یابد.
-انقباض مقاومتی عضله چهار سر باعث تشدید درد می گردد.
-افزایش درد به هنگام چهار زانو یا دو زانو نشستن و فعالیت هایی چون دویدن و پریدن.
-ضعف و آتروفی عضله چهار سرران در مراحل پیشرفته وجود دارد.
-رادیوگرافی برجسته شدن و گاها قطعه قطعه شدن برجستگی درشت نی را نشان می دهد.
در بسیاری از موارد بیماری به طور خود به خود بهبود می یابد.درمان در گذشته شامل گچ گیری و یا آتل گیری بود ولی امروزه به دلیل عوارض بی حرکتی کامل به ویژه در ورزشکاران کنار گذاشته شده است[۲].
درمان شامل موارد زیر است:
-کاهش سطح فعالیت ها به ویژه در زمان هایی که درد شدید است.
-کنترل فعالیت های روزمره جهت جلوگیری از فشار به ناحیه برجستگی استخوان درشت نی.
-پرهیزاز وضعیت های دردناک
-استفاده از یخ در مراحل حاد
-تمرینات کششی مناسب تحت نظارت متخصص ارتوپد و فیزیوتراپیست
-استفاده از وسایل محافظت کننده جهت جلوگیری از فشار به ناحیه برجستگی درشت نی
-استفاده از داروهای ضد التهابی تحت نظارت متخصص ارتوپد
-انجام جراحی که بیشتر در موارد کندگی برجستگی استخوان درشت نی مطرح است.
در انحراف بینی ( Septal Deviation ) معمولاً کجی تیغه بینی در قسمت داخلی بینی است و تاثیری روی شکل ظاهری بینی نمی گذارد . در برخی بیماران انحراف بینی باعث گرفتگی یک یا هردو مجرای بینی ودر نتیجه بروز مشکل تنفسی می شود که به شکل انسداد تنفسی ، خرخر شبانه ، کاهش حس بویایی ، خشکی بینی و خون دماغ بروز می کند والبته در دراز مدت می تواند علایم وعوارض دیگری ازجمله سینوزیت ، مشکلات گوش و مشکلات ریوی را باعث شود .
تشخیص با معاینه بالینی بینی است .
انحراف بینی درمان دارویی ندارد ( البته برای رفع علائم و عوارض بیماری می توان دارو مصرف کرد ) . در موارد شدید نیاز به جراحی سپتوپلاستی و اصلاح انحراف می باشد .
روشهای جراحی عبارتند از:
۱. برداشتن بافت زیرمخاطی بینی که علائم انسداد را کاهش میدهد ولی انحراف تیغه همچنان باقی می ماند.
۲. سپتوپلاستی که انسداد بینی را کاهش داده و با اصلاح انحراف تیغه نمای آن را بهبود میبخشد.
۳. رینوپلاستی که بدشکلی کالبدشناختی بینی را اصلاح میکند ( نوعی عمل زیبایی ).
اسپوندیلیت آنکیل (به انگلیسی: Ankylosing spondylitis) عبارت است از یک بیماری مفصلی پیشرونده، مزمن و خودایمنی که اغلب ستون فقرات و استخوانهای لگن را درگیر میسازد. بیمار به دلیل التهاب و سفتی ستون فقرات ممکن است حالت «خم شدن به جلو» داشته باشد. التهاب به خصوص ناحیه ساکروایلیاک مفاصل لگن، ستون مهرهای کمری، سینهای و گردنی را درگیر میکند. مردان بیشتر مبتلا میگردند و شروع بیماری معمولاً در اواخر دهه دوم یا اوایل دهه سوم زندگی است.
وزان
علائم بیماری: علائم اصلی کمردرد وسفتی ستون فقرات است ولی بیماری میتواند موجب التهاب مفاصل دیگر مانند ران، زانوها و مچ پا بشود (خشکی مفاصل صبحگاهی). این بیماری میتواند باعث ایجاد درد در کف پا شود که با راه رفتن بدتر میشود. گاهی اسپوندیلیت آنکیلوزان باعث درگیری چشم، قلب و ریه نیز میشود. HLA-B۲۷ در ۷۰٪ بیماران وجود دارد.
به جز علائم بالینی و تستهایی مانند تست شوبر در رادیوگرافی ستون فقرات و ساکروایلیاک ما تغییراتی داریم. در آزمایش خون نیز گاه افزایش ESR و CRP را داریم.
درمان بهبود دهنده نیست بلکه در جهت کاهش درد وعلائم است. درمان با داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی، سولفاسالازین، ویتامین D و داروهای سرکوبگر ایمنی است. فیزیوتراپی نیز مفید است.
استئوآرتریت (به انگلیسی: Osteoarthritis) بیماری بسیار شایعی است که در تمام مناطق جغرافیایی دیده می شود.نام دیگر این بیماری آرتروز است و بعضی دیگر معتقدند که استئوآرتروز نام بهتری برای این بیماری است. استئوآرتریت یک بیماری تخریبی در مفصل است(تخریب غضروف مفصل)که پیشرونده بوده ولی برخلاف نام آن یک بیماری التهابی(عکس آرتریت روماتویید)نیست.چون التهاب در این بیماری یک عارضه ثانویه است.
در استئوآرتریت تحلیل غضروف مفصلی و درگیری استخوان زیر غضروفی داریم که باعث التهاب بافتهای اطراف میگردد. این عارضه ممکن است هر یک از مفاصل را درگیر سازد ولی شایع ترین مفاصل درگیر عبارتند از مفاصل دست، پا، زانو، ران و ستون فقرات. این بیماری بسیار شایع است و در ۲۵٪ ویزیتهای پزشکان عمومی و ۸۰٪ رادیوگرافی افراد بالای ۶۵ سال دیده میشود (البته فقط ۶۰٪ آنان علامت دارند).
بیماریزایی
استئوآرتریت بیماریی مفصلی است که ابتدا غضروف مفصل را درگیر مینماید. غضروف بافتی لغزندهاست که انتهاهای استخوانها را در یک مفصل میپوشاند. استخوانها داشتن حرکتی آسان بر روی یکدیگر را مدیون غضروفهای سالم هستند. وظیفه دیگر غضروفها جذب شوک در طی حرکات فیزیکی میباشد (Shock Absorption). در بیماری استئوآرتریت غضروفها نازک شده و بتدریج در برخی نواحی از بین میرود که باعث میشود استخوانهای زیر غضروفها به همدیگر ساییده شوند. نهایتا درد، التهاب و کاهش حرکت در مفصل به وجود آید. به مرور زمان مفصل شکل طبیعی خودش را از دست میدهد. همچنین استئوفیتها (زوائدی استخوانی که در لبههای مفصل رشد میکنند)تشکیل میشوند که خود باعث درد و ناراحتی بیشتر میشوند. برعکس سایر آرتریتها مانند آرتریت روماتوئید استئوآرتریت تنها مفاصل را درگیر مینماید و به سایر اندامها کاری ندارد. آرتریت روماتوئید افراد جوانتری را مبتلا میکند و ممکن است علاوه بر درگیری مفصل فرد احساس مریضی، خستگی و یا تب نماید.
درد مفاصل، محدودیت حرکت و کاهش انعطاف پذیری مفاصل، التهاب و تورم مفصل، معمولاً همراه نبودن گرما یا تب همراه درگیری مفاصل، افیوژن مفصل و صدای ترق و تروق یا صدای ساییده شدن با حرکت مفصل مبتلا (گاهی)
درد ممکن است در آغاز خفیف باشد، ولی میتواند به قدری شدید گردد که زندگی و خواب بیمار را دچار اختلال کند.درد مفاصل موجب عدم تحرک کافی بیمار میشود که این خود باعث لنگیدن، تحلیل رفتن و ضعیف شدن عضلات اطراف مفصل مبتلا و شلی لیگامانها میگردد. تغییرات مفصلی دایمی هستند و بیماری ماهیت پیشرونده دارد.
در درگیری مفاصل انگشتان دست ما تورم استخوان را داریم که در مفاصل انتهایی انگشتان گرههای (Heberden's nodes) و در مفاصل میانی (Bouchard's nodes) نامیده میشوند.
علت دقیق این اختلال ناشناختهاست. به نظر میرسد نتیجه ترکیب یا تعامل عوامل مکانیکی با سایر عوامل در افرادی با زمینه ارثی باشد. عوامل افزایش دهنده خطر چاقی، بالارفتن سن و فعالیتهایی که با فشار به مفاصل (میکروتروما) همراهند نظیر رقص، فوتبال، موسیقی یا قالی بافی، دیابت، سندرم مارفان، بیماری ویلسون و آلکاپتونوری میباشند. تقریباً اغلب افراد بالای ۵۰ سال به درجاتی به استئوآرتریت مبتلا هستند.
حفظ وزن در حد مناسب، داشتن فعالیت فیزیکی مناسب، تغذیه مناسب تشخیص اصولا بالینی است. بررسیهای تشخیصی ممکن است شامل بررسی آزمایشگاهی مایع مفصل (برای ردکردن احتمال آرتریت التهابی) باشد. رادیوگرافی مفاصل درگیر، میزان کاهش فاصله مفصلی، اسکلروز و گاه کیست زیر غضروفی را نشان میدهد.
استامینوفن یا داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs) مانند آسپیرین و بروفن جهت درد و تخفیف التهاب به کار میروند. تزریق کورتون به داخل مفاصل شدیدا درگیر ممکن است به طور موقت باعث تخفیف درد و ناراحتی گردد. NSAIDs موضعی، مسکنهای مخدر، تزریق اسید هیالورونیک نیز تجویز شدهاند. سایر داروهایی که برحسب نیاز ممکن است تجویز شوند شامل گلوکوزآمین کندروئیتین، آنتی اکسیدانهایی مانند ویتامین C و E، سلنیوم، ویتامین B۹ (folate) و B۱۲، ویتامین دی، (SAMe)، شل کنندههای عضلانی و مسکنهای قوی تر هستند.
برای تخفیف درد، مفاصل مبتلا را گرم کنید و عضلات اطراف مفاصل درگیر را ماساژ دهید. برای استئوآرتریت گردن از یک گردن بند بی حرکت کننده گردن استفاده کنید. در استئوآرتریت ستون فقرات، هنگام خواب به پشت بخوابید و از یک تشک سفت استفاده کنید. جراحیهای توصیه شده برای استئوآرتریت شدید (مقاوم به درمان) شامل آرتروپلاستی (تعویض مفصل) و آرترودز (بی حرکت کردن مفصل)، برداشتن تکههای استخوانی با آرتروسکوپ و...می باشد.
فعالیت ورزشی متوسط برای OA مفید است.استراحت تنها در مرحله حاد بیماری که مفاصل خیلی دردناکند ضروری است.
درمان فیزیکی برای توانبخشی عضلات و مفاصل (تنها برای موارد شدید).
ممکن است جلوگیری از حرکت زیاد مفصل لازم باشد (با استفاده از چوبهای زیربغل، عصا، واکر و زانوبند کشی)
درمان آرتریت بستگی به عامل ایجاد کننده دارد. معمولا ورزشهای استقامتی سبک ، فیزیوتراپی و رژیم غذایی غنی از کلسیم بخشی ازدرمان را تشکیل می دهند. برای ناراحتی خفیف، استفاده از داروهایی نظیر آسپیرین ممکن است کافی باشد. در موارد شدید برای کاهش التهاب مفصلی از داروهای ضدالتهابی غیراستروییدی ، گاهیتزریق کورتون به داخل مفاصل مبتلا و بندرت داروهای سرکوبگر دستگاه ایمنی نظیر متوترکسات ممکن است استفاده شود. برای تخفیف درد مفصلی از گرم کردن مفصل استفاده کنید. برای این منظور استفاده از آب داغ، جریانهای گردابی، لامپهای گرمایی، امواج ماوراء صوت یا دیاترمی همگی مؤثرند.
آرتروز زانو (به انگلیسی: Knee Osteoarthritis) از عوامل شایع ایجاد درد در افراد بالاتر از چهل سال است.آرتروزمفصل زانو,شایعترین بیماری تخریبی ازمیان مفاصل بدن میباشد.میزان ابتلا در خانمها نسبت به آقایان بیشتر است.با توجه به اینکه بیماری با افزایش سن پیشرفت میکند به آرتریت پیری نیز معروف است.علاوه برسن, علل ژنتیکی, نوع شغل و حرفه, چاقی, عوامل هورمونی و نژاد نیز میتواند در بروزاین بیماری دخیل باشند.
مهمترین مشخصه آرتروز,تخریب تدریجی غضروف مفصلی است.قسمت دو انتهای هر استخوان,از غضروف که بافتی است انعطاف پذیر ساخته شدهاست.با شروع بیماری آرتروز زانو,غضروف انتهای تحتانی استخوان فمور(ران) و غضروف قسمت فوقانی استخوان درشتنی به تدریج دچار تغییرات تخریبی(دژنراتیو) میگردد.به همین ترتیب درگیری و آسیب غضروف کشکک به آرتروز این ناحیه منجر میشود.بنابراین آرتروز مفصل زانو در دو ناحیه تیبیوفمورال (مفصلی که بین استخوان ران و ساق ایجاد میشود) و مفصل کشککی-رانی میتواند ایجاد شود.
علت اصلی تخریب غضروف در بیماری آرتروز,عدم وجود عروق خونی جهت تغذیه این ناحیه میباشد و ازطرفی غضروف مفصلی فاقد عصب است و به هنگام آسیب دردی حس نمیشود که همین مسئله زمینه تخریب بیشتر را فراهم میکند.البته تغذیه غضروف ازطریق غشای سینوویال و حرکات مفصل انجام میشود.
۱- ضربه
۲-پارگی عناصر مفصل زانو (مثلا منیسک ها, رباطها و کپسول مفصلی)
۳-بیماری کندرومالاسی پاتل ا(نرم شدن غضروف زیر کشکک) و موارد دررفتگی مکرر آن
۴-شکستگیها ی درون مفصلی و دررفتگیها
۵-وجود بیماریهای مفصلی (همانند آرتریت روماتوئید یا بیماری عفونی)
۶-دفورمیتی ها(تغییر شکلهای مفصلی)ی مفصل زانو
۷-عدم کنترل فعالیتهای روزمره که منجر به استرس بیش از اندازه به ناحیه زانو میگردد(مواردی چون چهارزانو نشستن, دوزانو نشستن, توالت طولانی مدت غیرفرنگی و بالا و پایین رفتن از پلهها به دفعات متوالی به خصوص پلههایی که شیب تند دارند)
۸-شغل و حرفهای که باعث فشار بیش ازحد به زانو میشود به ویژه افرادی که درطول فعالیتهای کاری سخت, هیچگونه استراحتی به مفاصل جهت ترمیم و احیائ مجدد نمیدهند.
-درد که با پیشرفت بیماری ایجاد میشود
-تغییر وضعیت عناصرمفصلی همانند التهاب تاندونها و بورس ها, ضخیم شدن پرده سینوویال و درگیرشدن استخوانهای زیرغضروف که از عوامل مهم ایجاد درد مفصل زانو میباشند
-خشکی صبحگاهی
-کاهش دامنه حرکتی مفصل که در مراحل پیشرفته بیماری ایجاد میشود
-ضعف و آتروفی عضلات اطراف مفصل که در موارد کاهش دامنه حرکتی بوجود میآید
-دگرریختی یا تغییرشکل در مفصل که درارتباط با آرتروز زانو بیشتر به صورت پای پرانتزی (Genu Varum) است
-احتمال ایجاد کیست در ناحیه پشت مفصل که به کیست بیکر(Baker Cyst) معروف است
-کاهش فضای مفصلی به خصوص در سمت داخل زانو.با توجه به وضعیت مفصل زانو (سطوح مفصلی کوندیلهای داخلی-خارجی استخوان ران با سطوح کوندیلهای داخلی-خارجی درشت نی) سطوح داخلی مفصل بیشتراز سطوح خارجی درگیرمی شود. غضروف در عکس رادیولوژی مشخص نمیباشد و ازطریق فضاهای مفصلی است که متوجه میزان آسیب میشویم
-وجود اسکلروز زیر غضروف
-ایجاد زواید استخوانی به نام استئوفیت در حاشیه استخوانهای مفصل
-درمان دارویی طبق نظر پزشک متخصص مربوطه
-کاهش وزن درصورت وجود چاقی
-کنترل فعالیتهای روزمره(پرهیزازچهار زانو نشستن, پرهیزاز دو زانو نشستن, کاهش شیب پلههای منزل, بالا و پایین رفتن از پلهها به صورت یک پله-یک پله که مستلزم صبر و حوصله میباشد, پرهیزاز وضعیتهای ثابت که زانو در یک حالت به مدت طولانی قرار میگیرد و درنهایت عدم انجام حرکات جهشی-چرخشی و تند)
-تقویت عضلات اطراف مفصل زانو.با تقویت عضلات میزان فشار روی مفاصل کاهش مییابد که نوع تمرین و شدت آن ازطریق فیزیوتراپیست تنظیم میشود
-تحرک مفصل به صورت کنترل شده.با توجه به اینکه غضروف فاقد عروق خونی است, حرکات طبیعی نقش بسزایی در تغذیه غضروف دارد
-حرکات و فعالیتهایی که باعث تشدید درد میشوند حتما ترک شود
-تنظیم یک برنامه درمانی برای بیمار توسط فیزیوتراپیست به خصوص در مواردی که بیماری شدت یافته و احتمال زمین گیر شدن وجود دارد.بهتر است در موارد شدید بیماری تنظیم برنامه درمانی در ارتباط با محیط فرد صورت گیرد,مسائلی ازقبیل استفاده از تخت, تنظیم ارتفاع تخت با توجه به قد فرد و به ویژه آموزش استفاده از وسایل کمکی همانند عصا و واکر.مثلا تنظیم ارتفاع واکر با توجه به قد فرد در بسیاری از موارد,راه رفتن بیمار را تسهیل میکند.
-استفاده از زانوبند طبق نظر متخصص مربوطه یا مشاوره با فیزیوتراپیست
-درمان با عمل جراحی.زمانیکه درد و مشکلات مفصل خیلی شدید است,عمل جراحی طبق نظر پزشک متخصص جراحی ارتوپد ضرورت مییابد.
-تعویض مفصل زانو(آرتروپلاستی)
-برداشتن کشکک در مواردی که مفصل پاتلوفمورال شدیدا درگیراست (پاتلکتومی)
-تنظیم سطوح و عناصر مفصلی درگیر.شامل برداشتن استئوفیت ها, سینوکتومی(به هنگام افزایش ضخامت غشای سینویال) و برداشت اجسام آزاد(loose body) در مفصل
-استئوتومی.زمانیکه دفورمیتی یا تغییرشکل در زانو وجود دارد(مثلا به هنگام ایجاد پای پرانتزی یا ژنوواروم)